JOAN MIRO

Βρισκόσαστε εδώ για να μάθετε, να δείτε το χρώμα, την έμπνευση, το τι μπορεί να βγει μέσα από το συναίσθημα που μπορεί να σας μεταδώσει ένα νήμα, μια σταγόνα νερού, ένας απλός κόκκος άμμου. Πρέπει να ξέρετε πως οτιδήποτε μπορεί από τον υπόλοιπο κόσμο να θεωρηθεί ασήμαντο, αδρανές στα μάτια ενός καλλιτέχνη γεννιέται ένας ολόκληρος κόσμος που μπορείτε να τον ζωγραφίσετε όπως εσείς θέλετε, μετά να του δώσετε έναν τίτλο και με έναν μαγικό τρόπο αυτό που θέλετε να αποδώσετε και να δείξετε φαίνετε μέσα σε αυτό το έργο που πραγματοποιήσατε. Προϋπόθεση όμως γι’ αυτό είναι να βλέπετε τον κόσμο που σας αποκαλύπτεται μέσα από τον μικρό κόκκο άμμου που μόλις έχετε δει.
Τι βλέπετε τώρα μπροστά σας; Βλέπετε έναν γέρο, τρελό, επιθετικό ή ακόμα αν θέλετε μοχθηρό και με μια δήλωση που έκανα κάποια στιγμή, πως φιλοδοξία μου είναι να δολοφονήσω την ζωγραφική, να με ακολουθεί. Μετά τόσα χρόνια μάλλον πρέπει να ρωτήσω όλους εσάς αν τελικά το κατάφερα.
Μάλιστα ο κόσμος – αν και θαύμαζε και θαυμάζει τα έργα μου – έχει για μένα μια παράξενη εικόνα, ακόμα και ορισμένοι από τους πιο στενούς φίλους μου έφτασαν στο σημείο να με θεωρούν έναν άγνωστο άνθρωπο χαμένο στις σκέψεις μου, που οι σιωπές μου έχουν μείνει θρυλικές στις παρέες που κάναμε.
Ακόμα έχω κατηγορηθεί ότι η ζωγραφική μου είναι επιδεικτικά εύκολη.
Παράξενο! Εγώ παιδεύτηκα πολύ για να ζωγραφίσω αυτούς τους πίνακες.
Στην οικογένεια που γεννήθηκα τίποτα δεν ήταν αυτό που μου έδωσε τις εικόνες ή το ερέθισμα ώστε να ακολουθήσω τον δρόμο της τέχνης. Όμως από μικρό θυμάμαι να με μάγευαν τα μεταβαλλόμενα χρώματα του ουρανού, το φυσικό τοπίο.
Θυμάμαι με τις ώρες να κάθομαι να σχεδιάζω πάνω στο τραπέζι της κουζίνας και έτσι να δημιουργώ – από τότε – τον μύθο για τις σιωπές μου.
Βέβαια ο πατέρας μου μάλλον τότε δεν πρέπει να έβλεπε και πολύ μέλλον σε αυτήν την ενασχόληση μου και για να τον ικανοποιήσω δέχθηκα μια θέση υπαλλήλου σε ένα λογιστικό γραφείο, το ότι οι άνθρωποι αυτοί ήταν φίλοι του πατέρα μου ήταν και ο μόνος λόγος ότι με ανέχθηκαν για δυο μήνες αφού σχεδίαζα σαν τρελός πάνω στα λογιστικά βιβλία. Έτσι και ο πατέρας μου το πήρε απόφαση πως δεν κάνω για ότι ήταν αυτό που είχε σκεφθεί για εμένα.
Έτσι δεν έχασα ευκαιρία και πήγα να γραφτώ στην σχολή του Φρανσίσκο Γκάλι, ένα από τα πιο σπουδαία πράγματα που έμαθα από αυτόν τον δάσκαλο ήταν η μεγάλη σημασία που παίζει η μουσική στην ζωγραφική.
Οι λεπταίσθητες αρμονίες του Μπαχ, του Μότσαρτ, του Βιβάλντι, μπορούν να μπουν σε πολλά έργα που θα φτιάξετε στο μέλλον αν βέβαια καταφέρετε να τις αντιληφτείτε.
Να ξέρετε πως δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος να αναπτύξει κανείς μια διαισθητική μνήμη της φόρμας κάθε πράγματος αν δεν αποκτήσει πρώτα την αίσθηση της.
Δεν ήθελα νόμιζα άλλα πράγματα τότε, είχα το ταλέντο, είχα την υπεροψία και πίστευα πως ότι και να έκανα θα ήταν ανεπανάληπτο.
Λάθος! Όταν επισκέφθηκα στην Βαρκελόνη για πρώτη φορά μια έκθεση ζωγραφικής αφιερωμένη στην Γαλλική τέχνη τα έχασα, επηρεάστηκα τόσο πολύ από το φως, το ύφος, το χρώμα και τις πινελιές του Βαν Γκογκ που για μια περίοδο της ζωής μου όλα αυτά τα υιοθέτησα και δεν θα είμαι αυτός που θα σας πει να μην κάνετε το ίδιο αν κάτι σας αρέσει.
Βέβαια δεν θα κρύψω πως ήμουν και πολύ τυχερός αφού έπεσα στα χέρια του josep Dalmau που πήρε το ρίσκο να μου οργανώσει την πρώτη ατομική μου έκθεση – σας εύχομαι να βρείτε και εσείς έναν τέτοιο σπουδαίο φίλο στον δρόμο σας – η οποία πήγε παραδόξως καλά.
Τότε ακριβώς, αυτήν την χρονική στιγμή, αν και όπως σας είπα η έκθεση είχε μεγάλη επιτυχία, ήταν που κατάλαβα πως έπρεπε να φύγω από την Βαρκελόνη και να πάω να ζήσω στο Παρίσι.
Εκεί, στο Παρίσι, γίνομαι ένας άλλος καλλιτέχνης, σχεδιάζω, ζωγραφίζω, σκίζω, μουτζουρώνω, θυμώνω, κλαίω, γελάω, σπάω τα πινέλα μου, ξεκινάω να φτιάξω ένα σχέδιο και καταλήγω να φτιάχνω δέκα, δεκαπέντε, είκοσι, σαν τραπουλόχαρτα διαδέχονται το ένα το άλλο.
Είμαι σε μια δημιουργική φάση που ούτε καν εγώ αντέχω, με σκέφτομαι σαν Βαν Γκογκ, μόνο να ζωγραφίζω πίνακες, μόνο να βλέπω χρώματα.
Και από χρήματα; Έχω φτάσει σε κατάσταση έσχατης πενίας. Όπως είχα γράψει στον παλιό δάσκαλο μου . . . μισό λεπτό να βρω το γράμμα να σας το διαβάσω ακριβώς όπως το ένιωθα τότε. . . α να το.
«Άρχισα να απομακρύνομαι σταδιακά από τον ρεαλισμό που είχα εφαρμόσει μέχρι την εποχή του ’’Αγροκτήματος,’’ έως ότου έφτασα στο σημείο να σχεδιάζω αποκλειστικά υπό την επήρεια παραισθήσεων. Την περίοδο εκείνη ζούσα με δυο ξερά σύκα την ημέρα.»
Ήμουν υπερβολικά υπερήφανος να ζητήσω βοήθεια από τους φίλους μου ενώ τα τελευταία χρήματα που είχα ήταν από το έργο μου ’’Το αγρόκτημα,’’ που ευτυχώς το είχε αγοράσει ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ.
Σας βλέπω να χαμογελάτε τώρα και εγώ χαμογελάω, το μαγικό όμως της τέχνης και του καλλιτέχνη ήταν πως και τότε χαμογέλαγα, ζούσα από αυτά που έφτιαχνα, πια σύκα, ποιος τα είχε ανάγκη, εγώ χρώματα χρειαζόμουν.
Μετά λες και κάτι άλλαξε χωρίς εγώ να το καταλάβω όλα γύρισαν πλευρά, γύρισαν προς την όμορφη πλευρά.
Γνώρισα και παντρεύτηκα την Pilar, μετά δυο περίπου χρόνια ήρθε στον κόσμο η κόρη μου η Maria Dolores και πλέον είχα αρχίσει να αναγνωρίζομαι σε διεθνές επίπεδο. Εκθέσεις σε Αμερική, Γαλλία, Ισπανία, αρχίζουν να μου χαρίζουν μια πιο άνετη ζωή. Ευτυχώς όμως ποτέ δεν έλειψε από μέσα μου το συναίσθημα, αυτό που σας είπα και στην αρχή το συναίσθημα που μπορεί να σου δώσει το κάθε τι.
Τα υπόλοιπα λίγο πολύ τα γνωρίζεται μέσα από τα έργα μου, μέσα από τις εκθέσεις μου.
Αυτό που θα ήθελα να σας συμβουλέψω είναι πως αν έχετε αποφασίσει να αφιερωθείτε στην τέχνη τότε πρέπει να της δώσετε και την ψυχή σας.
Η τέχνη είναι μάγισσα, τα θέλει όλα από εσάς, ψυχή και σώμα, δάκρυα και ιδρώτα, μεγαλείο και ταπείνωση ώστε αν θέλει να σας ανταποδώσει το 1/10 αυτού που εσείς της προσφέρατε.
Αν είστε διατεθειμένοι να δώσετε πολλά και να εισπράξετε λίγα ως και τίποτα, τότε καλώς ήρθατε στον υπέροχο κόσμο μου.

JOAN MIRO
Palma De Mallorca